ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

Σε πολλÜ Üτομα, σε χþρες του δυτικοý κüσμου üπως και στην ΕλλÜδα, υπÜρχει η Üποψη üτι ο καρκßνος του τραχÞλου της μÞτρας εßναι μια πÜθηση, η οποßα ναι μεν εßναι κακοÞθης, αλλÜ κατ’ ουσßαν μπορεß να προληφθεß, λüγω της ýπαρξης του τεστ ΠαπανικολÜου. ¸τσι, πιστεýεται üτι πολý λßγες εßναι οι γυναßκες που ουσιαστικÜ νοσοýν και πιθανüν τελικÜ πεθαßνουν απü καρκßνο τραχÞλου και κατ’ επÝκταση η νüσος αυτÞ Ýχει ουσιαστικÜ μÜλλον λυθεß ως πρüβλημα.
     Εκεßνα üμως που πιθανüν δεν εßναι γνωστÜ, εßναι üτι:
     • ναι μεν ο καρκßνος του τραχÞλου της μÞτρας μπορεß να προληφθεß αν η γυναßκα κÜνει απü νωρßς (~20 ετþν) τακτικÜ τεστ ΠαπανικολÜου, αλλÜ στην πρÜξη, δυστυχþς, μüνο Ýνα ποσοστü των γυναικþν ακολουθοýν αυτÞ την οδηγßα

( ~ 80% στις ΣκανδιναβικÝς χþρες, ~50% στην Γαλλßα και στις ΗΠΑ, και <30% στην ΕλλÜδα!),
    • μüνο σε εθνικü επßπεδο οργανωμÝνα προγρÜμματα μαζικοý προληπτικοý πληθυσμιακοý ελÝγχου με τεστ ΠαπανικολÜου (üπως π.χ. στις ΣκανδιναβικÝς χþρες, Μεγ. Βρετανßα) Ýχουν πιθανüτητες επιτυχßας üσον αφορÜ στην πρüληψη του καρκßνου του τραχÞλου (τÝτοιο πρüγραμμα δεν υπÜρχει στην ΕλλÜδα).
     • το τεστ ΠαπανικολÜου δεν προφυλÜσσει 100% την γυναßκα απü την νüσο (δηλ. υπÜρχουν «ψευδþς αρνητικÜ» τεστ ΠαπανικολÜου)
     • η μÝση ηλικßα των γυναικþν που εμφανßζουν διηθητικü καρκßνο τραχÞλου εßναι ~45 Ýτη, αλλÜ τα προκαρκινικÜ στÜδια (που εßναι και ιÜσιμα) μποροýν να εμφανιστοýν Þδη απü πολý νεαρüτερες ηλικßες (20-30 Ýτη).

     ¸τσι, σÞμερα, παρ’ üλες τις αρχικÜ αισιüδοξες προοπτικÝς, δυστυχþς,
     • ο καρκßνος του τραχÞλου αποτελεß την δεýτερη συχνüτερη κακοÞθη νüσο των γυναικþν παγκοσμßως (μετÜ τον καρκßνο του μαστοý)!
     • στον τρßτο κüσμο (ΑφρικÞ, ΝοτιοανατολικÞ Ασßα) αποτελεß την υπ’ αριθμüν 1 αιτßα θανÜτου γυναικþν απü καρκßνο!
    • στην προηγμÝνη Ευρþπη, σÞμερα, περßπου 50.000 γυναßκες εμφανßζουν κÜθε χρüνο καρκßνο του τραχÞλου και απü αυτÝς περßπου οι 25.000 πεθαßνουν απü την νüσο αυτÞ!
     • στην ΕλλÜδα, σýμφωνα με την εκτßμηση της δεκαετßας του ´90, η συχνüτητα εμφÜνισης καρκßνου του τραχÞλου Þταν 9,29/100.000 γυν. (EUCAN Database, 1998). ΚατÜ την δεκαετßα αυτÞ, στην ΕλλÜδα, περßπου 100 γυναßκες ηλικßας Üνω των 25 ετþν πÝθαιναν κÜθε χρüνο απü την νüσο αυτÞ (Στοιχεßα ΕθνικÞς ΣτατιστικÞς Υπηρεσßας).

     Το πιο σημαντικü δεδομÝνο üμως, το οποßο δεν εßναι γνωστü στον περισσüτερο κüσμο, εßναι üτι σÞμερα γνωρßζουμε σßγουρα την αιτßα που προκαλεß τον καρκßνο του τραχÞλου: τον καρκßνο του τραχÞλου της μÞτρας τον προκαλεß ο ιüς των ανθρωπßνων θηλωμÜτων, γνωστüς και ως HPV (Human Papilloma Virus). Εßναι ßσως η μοναδικÞ περßπτωση καρκßνου, της οποßας γνωρßζουμε σßγουρα ακριβþς την αιτßα. ¸τσι, σÞμερα θεωρεßται πλÝον γενικþς αποδεκτü üτι «δεν υπÜρχει καρκßνος τραχÞλου χωρßς προηγοýμενη μüλυνση της γυναßκας απü τον HPV, μüλυνση üμως μιας γυναßκας απü HPV δεν σημαßνει αναγκαστικÜ και εμφÜνιση καρκßνου στον τρÜχηλο της μÞτρας της».
     Με βÜση τα παραπÜνω, κατÜ την διÜρκεια των τελευταßων ετþν γßνεται διεθνþς προσπÜθεια εφαρμογÞς στην καθημερινÞ κλινικÞ πρÜξη των σýγχρονων γνþσεων απü τα μοριακÜ δεδομÝνα της καρκινογÝνεσης στον τρÜχηλο της μÞτρας, με στüχο πÜντα την πλÝον αποτελεσματικÞ προληπτικÞ ιατρικÞ στον τομÝα αυτüν. Την πλÝον καθοριστικÞ üμως δυνατüτητα εφαρμογÞς της νÝας γνþσης, της σχετικÞς με την πρüληψη του «ιογενοýς αιτιολογßας» καρκßνου του τραχÞλου, στην καθ’ ημÝρα πρÜξη, αποτελεß η ýπαρξη σÞμερα ενüς Εμβολßου εναντßον του HPV. Το εμβüλιο αυτü, μετÜ προσπÜθειες 15 περßπου ετþν, εßναι σÞμερα υπαρκτü, και τα αποτελÝσματα των μελετþν εφαρμογÞς του σε γυναßκες εßναι ιδιαßτερα ενθαρρυντικÜ. Τα υπÜρχοντα προβλÞματα και οι αναπÜντητες ερωτÞσεις σχετικÜ με την ηλικßα εφαρμογÞς, τρüπο, δοσολογικü σχÞμα, διÜρκεια ανοσοπροστασßας, φορÝα που θα αναλÜβει τον εμβολιασμü, κüστος, κ.Ü., υπολογßζεται να απαντηθοýν κατÜ το μεγαλýτερο μÝρος στην διÜρκεια των επüμενων 3-4 ετþν, Ýτσι þστε, σýμφωνα με τις ενδεßξεις, περß το 2008-2009 η δυνατüτητα πρüληψης κατÜ το μεγαλýτερο ποσοστü του τραχηλικοý καρκßνου μÝσω προληπτικοý εμβολιασμοý εναντßον του HPV να αποτελεß πλÝον γεγονüς.
     Εßναι σημαντικü να τονισθεß üτι τα μÝχρι στιγμÞς υπÜρχοντα εμβüλια εναντßον του HPV δεν προφυλÜσσουν απü üλους τους υποτýπους του ιοý, αλλÜ μüνον απü τους πλÝον νοσογüνους και επικßνδυνους, δηλ. τους υποτýπους 16 και 18 (οι οποßοι βÝβαια εßναι υπεýθυνοι για το 70% των καρκßνων παγκοσμßως). ΥπÜρχει βÝβαια σÞμερα και Ýνα τετραδýναμο εμβüλιο, δηλ. εμβüλιο εναντßον των υποτýπων 16, 18, 6 και 11, το οποßο προφυλÜσσει üχι μüνον απü τις δυσπλασßες και καρκßνο του τραχÞλου αλλÜ και απü τα κονδυλþματα, τα οποßα αποτελοýν μια απü τις πλÝον συχνÝς σεξουαλικÜ μεταδιδüμενες παθÞσεις. ΔιÜφορες μελÝτες Ýχουν δεßξει üτι η συχνüτητα ανßχνευσης του γονιδιþματος (DNA) των διαφüρων υποτýπων του HPV ποικßλλει στις διÜφορες χþρες. ¸τσι, πιθανüν αργüτερα, üταν δημιουργηθοýν εμβüλια εναντßον διαφορετικþν υποτýπων, να εφαρμüζεται το καταλληλüτερο εμβüλιο στην εκÜστοτε γεωγραφικÞ περιοχÞ.
     ΤÝλος, δεν Ýχει διευκρινισθεß εαν η εφαρμογÞ του προφυλακτικοý εμβολιασμοý θα επηρεÜσει Þ θα αλλÜξει την υπÜρχουσα σÞμερα πρακτικÞ του προγραμματισμÝνου Þ ευκαιριακοý πληθυσμιακοý ελÝγχου με το τεστ ΠαπανικολÜου Þ/και με το HPV DNA test. Το πλÝον πιθανü σενÜριο εßναι το εξÞς:
     O εμβολιασμüς θα εφαρμüζεται στα νεαρÜ κορßτσια στην ηλικßα των 12-15 ετþν (μετÜ απü κατÜλληλη ενημÝρωση, το πιθανüτερο απü τον παιδßατρο), παρÜλληλα δε το εμβüλιο θα προτεßνεται και για τις νÝες γυναßκες με σεξουαλικÞ δραστηριüτητα, εαν αυτÝς αποδειχθοýν αρνητικÝς σε διενεργοýμενο HPV-test. Οι υπüλοιπες γυναßκες, δηλ. οι θετικÝς στο HPV-test Þ αυτÝς που δεν Ýκαναν HPV-test, θα ελÝγχονται με τεστ ΠαπανικολÜου σε τακτÜ χρονικÜ διαστÞματα με συνεπÝς, αποτελεσματικü, εθνικü σýστημα μαζικοý πληθυσμιακοý ελÝγχου. Η δραστικüτητα του εμβολßου, και κατ’ επÝκταση η κÜλυψη απü πιθανÞ μüλυνση απü τους ειδικοýς υπüτυπους του HPV μετÜ τον εμβολιασμü δεν γνωρßζουμε ακüμη αν θα διαρκεß επß πολλÜ Ýτη (Þ και εφ’ üρου ζωÞς) η θα πρÝπει να ελÝγχεται με διενÝργεια HPV-test κατÜ τακτÜ χρονικÜ διαστÞματα (τα οποßα πρüκειται επßσης να οριστοýν στο μÝλλον, π.χ. ανÜ 5ετßα Þ 10ετßα). Οι θετικÝς γυναßκες θα ελÝγχονται περαιτÝρω με τεστ ΠαπανικολÜου, καθþς και με κολποσκüπηση, βιοψßα κλπ. και θα θεραπεýονται ανÜλογα, üταν υπÜρχει η αντßστοιχη Ýνδειξη.
     Η προσπÜθεια üλων για το προσεχÝς μÝλλον θα πρÝπει να Ýχει ως στüχο το να μην νοσÞσει και πολý περισσüτερο να μην χÜσει την ζωÞ της πλÝον καμßα γυναßκα, και ιδιαßτερα νÝα γυναßκα, απü καρκßνο του τραχÞλου της μÞτρας, μια προοπτικÞ που με βÜση τις υπÜρχουσες σÞμερα γνþσεις και δυνατüτητες εßναι πλÞρως και απολýτως εφικτÞ!

Βασßλης Τσßμας

ΜαιευτÞρας – Γυναικολüγος

ΜÝλος ΔΣ